Bewezen effectief

Een interventie is 'bewezen effectief' als met onderzoek voldoende is aangetoond dat de interventie werkzaam is. Men spreekt van 'waarschijnlijk effectief' als er al wel enig onderzoek is, maar de effectiviteit nog niet voldoende is aangetoond. Maar wat is voldoende en wat is 'enig onderzoek'? Voorop staat dat er voor het predikaat 'bewezen effectief' onderzoek beschikbaar moet zijn dat de effecten empirisch aantoont. Verder wegen verschillende zaken mee, zoals:

Hoeveel zekerheid biedt onderzoek over de gevonden effecten?
Bij het beantwoorden van de vraag naar de zekerheid die onderzoek moet geven over effectiviteit spelen verschillende aspecten een rol, zoals: wordt buitenlands onderzoek ook geaccepteerd? Van welke kwaliteit moet het onderzoek zijn? Hoe betrouwbaar moeten de gebruikte meetinstrumenten zijn? Hoeveel onderzoeken moeten de effecten hebben aangetoond? Hoe groot moeten die effecten zijn?

Hoezeer wegen de risico's van de interventie op tegen niet-behandelen?
Medicamenteuze behandeling van angst bij kinderen wordt in het algemeen alleen als verantwoord beschouwd als het bewijs voor de gunstige effecten (en voor het uitblijven van negatieve bijwerkingen) zeer stevig is. De grens voor 'bewezen effectiviteit' dient hier waarschijnlijk op een strenger niveau te worden gelegd dan bij een faalangstcursus voor leerlingen in het voortgezet onderwijs.

De benodigde investering
Bij het toekennen van het predikaat 'effectief' aan een interventie speelt ook de investering een rol. Om precies te zijn: de balans tussen de investering die nodig is voor ontwikkeling, onderzoek en implementatie van de interventie en de cliëntgebonden of maatschappelijke effecten van de investering. Het ligt voor de hand om zware eisen te stellen aan de behandeling van jonge delinquenten en flink te investeren in de ontwikkeling van deze interventies. Een zelfde investering ligt minder voor de hand bij voorlichtingsprogramma's voor ouders over de juiste keuze van boeken voor hun kinderen.

Geen universele criteria
De vaststelling van de normen voor effectiviteit is geen exclusieve aangelegenheid van wetenschappelijk onderzoekers. Het ligt voor de hand dat wetenschappers aangeven wat er nodig is om een acceptabele mate van zekerheid te verkrijgen over de effectiviteit van interventies. Maar bij de afweging van risico's en investeringen wegen ook ethische en economische motieven mee. De ervaring leert dat er geen universele criteria zijn te formuleren voor 'bewezen effectiviteit'; waarschijnlijk verschilt de balans tussen wetenschappelijke, ethische en economische motieven per cultuur en sector. Juist daarom is expliciete formulering van criteria voor effectiviteit belangrijk.

Meer informatie
Meer informatie over de criteria voor effectiviteit vindt u in:

Yperen, Y. van (2007). Integraal erkend. Naar een afstemming erkenning jeugdinterventies  . Utrecht: Nederlands Jeugdinstituut.

Yperen, Y. van & Bommel, M. van (2009). Erkenning interventies: criteria 2009 - 2010. Erkenningscommissie (Jeugd)Interventies Utrecht / Bilthoven: Nederlands Jeugdinstituut / RIVM.