Gelukkige families, hoge vruchtbaarheid? Keuzen over het krijgen van kinderen in de context van familie en partnerrelaties.

Centrale vraag uit het onderzoek

Hoe beïnvloedt de aard van relaties in de familie van herkomst vruchtbaarheidsgedrag? Hoe beïnvloedt de aard van de partnerrelatie vruchtbaarheidsgedrag?

Beschrijving

In deze studie wordt getracht meer inzicht te krijgen in keuzen rondom het krijgen van kinderen. Verschillende aspecten van vruchtbaarheid worden onderzocht: vruchtbaarheidsuitkomsten (bijvoorbeeld de leeftijd bij geboorte van het eerste kind en uiteindelijk kindertal) en het besluitvormingsproces dat voorafgaat aan het krijgen van een kind. Gekeken wordt hoe vruchtbaarheidsgedrag is ingebed in de familie van herkomst en in de partnerrelatie. Het onderzoek is gebaseerd op data van de Netherlands Kinship Panel Study (NKPS) en de Panel Studie Sociale Integratie in Nederland (PSIN). Daarnaast werden 33 diepte-interviews gehouden met paren die zijn geselecteerd uit de eerste ronde van de NKPS op hun leeftijd bij de geboorte van hun eerste kind. De helft van deze paren kreeg hun eerste kind op jonge leeftijd, de andere helft relatief laat. Zij werden ondervraagd over het besluitvormingsproces dat voorafging aan de geboorte van hun eerste kind aan de hand van een semi-gestructureerd, face-to-face interview met beide partners tegelijk.

Onderzoeksinstelling

Universiteit Utrecht

Onderzoekers

Rijken, A.

Publicatiegegevens

Rijken, A.J. (2009). Happy families, high fertility? Childbearing choices in the context of family and partner relationships. Utrecht: Universiteit Utrecht (dissertatie).

Samenvatting resultaten

Demografische en sociaal-economische kenmerken van het gezin van herkomst zijn van invloed op het latere vruchtbaarheidsgedrag. Zo blijkt bijvoorbeeld dat:

• hoe jonger de ouders waren bij de geboorte van hun eerste kind, hoe jonger hun kinderen zijn bij de geboorte van hun eerste kind,
• hoe meer broers en zussen iemand heeft, des te meer kinderen hij of zij krijgt,
• hoe hoger het opleidingsniveau van de vader en de moeder en hoe hoger de beroepsstatus van de vader, hoe meer hun kinderen de geboorte van het eerste kind uitstellen.

Ook de aard van familierelaties tijdens de jeugd is van invloed op het latere vruchtbaarheidsgedrag. Positieve ervaringen met familieleven stimuleren het krijgen van kinderen. Conflictgedrag tussen ouders leidt bij hun kinderen tot uitstel van de eerste geboorte en een lager kindertal. Jeugdervaringen in het bredere familienetwerk zijn alleen van belang voor de timing van het eerste kind; kinderen uit families waar veel bij elkaar gelogeerd werd, krijgen hun eerste kind op jongere leeftijd.

Stellen hebben de grootste kans om kinderen te krijgen als hun relatie goed genoeg is. Veel positieve partnerinteractie of een hoge mate van tevredenheid over de relatie vormen geen extra stimulans om (meer) kinderen te krijgen.

De kwalitatieve studie laat zien dat de besluitvorming van stellen die leidt tot vroeg of juist laat ouderschap, over het algemeen vrij impliciet is, hoewel de instemming van beide partners erg belangrijk is.