Hoe gebruiken?

Een classificatiesysteem is geen vervanging van diagnostiek. Daarom is het van belang dat classificeren altijd aan het eind van de diagnostische fase plaatsvindt: eerst wordt het individuele verhaal van de cliënt goed in beeld gebracht (met alle nuances, unieke kenmerken, sterke kanten en voldoende aandacht voor de samenhang tussen verschillende factoren). Pas daarna wordt nagegaan welke onderdelen uit dat diagnostische beeld zijn te classificeren als problemen.

Op welk niveau worden problemen geclassificeerd?

CAP-J is een hiërarchisch systeem, bestaande uit assen, groepen, rubrieken en subrubrieken. Op welk niveau een probleem wordt geclassificeerd, hangt af van het doel van de classificatie en welke informatie beschikbaar is. Na een eerste screeningsgesprek bij bureau jeugdzorg kan de hulpverlener waarschijnlijk al aangeven op welke as(sen) er problemen spelen. Om op het niveau van de rubrieken te classificeren, is een meer gedetailleerd beeld van de cliënt nodig. Belangrijk is om in het achterhoofd te houden dat classificaties op rubrieksniveau altijd nog te herleiden zijn naar classificaties op groeps- en asniveau. Andersom is niet mogelijk.

Wanneer is er sprake van een probleem?

Elk kind en elke jongere vertoont wel eens probleemgedrag, ook als er sprake is van een normale ontwikkeling. Dit hoeft nog niet problematisch te zijn. Bepaald gedrag kan voor een kleuter normaal zijn, terwijl hetzelfde gedrag bij een puber als problematisch wordt gezien. Hoewel in de beschrijvingen zoveel mogelijk geprobeerd is aan te geven wanneer bepaald gedrag wel of geen probleem is, wordt verondersteld dat de hulpverlener die CAP-J gebruikt kennis heeft van de normale en problematische ontwikkeling (op minimaal hbo-niveau) en dus in staat is zelf de inschatting te maken of gedrag normaal dan wel problematisch is.

Hoeveel problemen worden geclassificeerd?

Het aantal problemen dat geclassificeerd wordt, hangt ten eerste af van het niveau waarop geclassificeerd wordt. Hoe hoger het classificatieniveau, hoe minder problemen geclassificeerd worden. Daarnaast hangt het aantal problemen uiteraard af van de cliënt in kwestie. Er is dus geen duidelijke richtlijn voor het aantal te classificeren problemen. Belangrijk is dat uitgegaan wordt van het diagnostisch beeld: classificeer niet meer problemen dan uit het diagnostisch beeld naar voren komen. Het is niet de bedoeling CAP-J te gebruiken als een screeningslijst om na te gaan of bepaalde problemen mogelijk aan de orde zijn. Het kan wel gebruikt worden om (tijdens of na het opstellen van het diagnostisch beeld) te checken of er niets over het hoofd gezien is. Indien er veel problemen van toepassing zijn op de cliënt, is het verstandig om de voor de hulpverlening belangrijkste problemen te identificeren.

Belangrijke aandachtspunten

Oorzaak en gevolg
Problemen kunnen een gevolg zijn van andere problemen. Sommige jongeren hebben bijvoorbeeld een risicovolle vriendenkring en komen via hun vrienden in aanraking met drugs. Een ander voorbeeld: een kind dat een traumatische ervaring heeft gehad kan als gevolg daarvan stemmingsproblemen hebben. Classificeer in deze gevallen beide problemen: zowel het 'oorzaak-probleem' (tenzij dit niet relevant is voor de hulpverlening) als het 'gevolg-probleem'.

Verleden en heden
Problemen die in het verleden hebben plaatsgevonden, dienen alleen te worden geclassificeerd indien het probleem relevant is voor de hulpverlening. Bijvoorbeeld: als er bij een kind van tien jaar in het verleden sprake was van hechtingsproblemen, dan is dit alleen relevant als de gevolgen daarvan nu nog een rol spelen.

Culturele verschillen
In de beschrijving wordt onder het kopje 'Culturele, leeftijds- en seksespecifieke kenmerken, en verloop' aandacht besteed aan culturele verschillen, voor zover bekend uit wetenschappelijk onderzoek. Bij het classificeren van categorieën dient echter altijd rekening gehouden te worden met culturele verschillen.