Blog van:
	Mariska van der Steege Mariska van der Steege is expert op het gebied van effectieve jeugdzorg.	Andere blogs van Mariska van der Steege: Ieder kind in een gezin!?, 3-12-2012 Een nieuw en stabiel thuis, 8-10-2012 Kennis gebruiken voor hulp aan verstandelijk beperkte jeugd, 9-3-2012 Reserveer gezinshuizen voor langdurig verblijf, 7-2-2012 Een duidelijke toekomst, 27-1-2011

In afwachting van een psychologisch rapport

10 maart 2011

Afgelopen maandagavond zag ik de documentaire 'De Kinderrechter' van Maria Mok en Meral Uslu. De film biedt een inkijk in het onzichtbare werk van kinderrechters; zittingen met minderjarigen vinden in ons land altijd achter gesloten deuren plaats. De film is eigenlijk meer een registratie: achter elkaar zien we zittingen van zes kinderrechters. Ze spreken straffen uit, beslissen over de verlenging van een ondertoezichtstelling en over de aanvraag tot machtiging voor uithuisplaatsing van kinderen.

Het meest ontwapenend was de 17-jarige Younes, een straatschoffie met ADHD en grootse plannen voor de toekomst. In de film zit hij in voorlopige hechtenis in rijksinrichting De Doggershoek. De eerste keer zien we hem vol vuur de zittingszaal binnenkomen met allerlei papieren onder zijn arm. Hij is er duidelijk klaar voor om zijn verhaal te doen. Maar dan blijkt zijn persoonlijkheidsonderzoek of 'PO' nog niet af te zijn (in vakjargon: de pro-justitia-rapportage op basis van psychiatrisch of psychologisch onderzoek). De kinderrechter is net zo ontdaan als Younes, maar verdaagt de zitting en stelt het besluit uit over hoe het met hem verder moet. Ze wil wachten op de resultaten uit het PO.

De afgelopen jaren werkte ik mee aan verschillende onderzoeken naar de problemen van jongeren in justitiële jeugdinrichtingen. Telkens kwam terug dat PO's een lange doorlooptijd kennen: de rapportage laat maanden, en soms zelfs meer dan een jaar, op zich wachten. Met alle gevolgen van dien: uitstel van besluiten, verlenging van voorlopige hechtenis en uitzichtloosheid voor de jongeren. Later in de film zien we Younes opnieuw. Het PO is er nog steeds niet. Maar zijn gezinsvoogd heeft na lang zoeken een plek kunnen regelen in Almata, een instelling voor 'Jeugdzorg Plus' (jeugdzorg in een gesloten instelling) in Den Dolder. Daar wil Younes echter niet naartoe.

Hij kan niet meer terug naar huis, maar hij heeft drie vrienden waar hij naartoe kan en hij wil zijn opleiding afmaken. De kinderrechter besluit dan - zonder PO - dat Younes naar Almata gaat, want daar is een plek voor hem. Dat zie ik vaker: besluitvorming op basis van beschikbaarheid, en niet op basis van de problemen en motivatie van de jongere. Zal de plaatsing in Almata Younes' gedrag veranderen? Zal hij daar de gewenste opleiding afmaken? Ik vrees het ergste…

Meer lezen:

• Beslissen over effectieve hulp: wat werkt in indicatiestelling?

10 maart 2011, ingezonden door Martin Barto, vader

De documentaire belichtte maar een aantal aspecten, voornamelijk straffen. De omgangsproblematiek bij scheidingskinderen werd niet belicht. Juist dan komen kinderen onnodig knel te zitten. De documentaire doet vermoeden dat de rechters professioneel handelen. De praktijk is echter anders. Maar al te vaak worden kinderen meer geschaad doordat de rechter oordeelt obv onderbuikgevoel ipv waarheid. De rechten vh kind worden niet gerespecteerd. Helaas zijn de gevolgen pas later zichtbaar en komt de rechter er nooit achter wat het effect is van zijn/haar oordeel. Gemaakte fouten zijn blijvend.