Tien transformatietips

Voor de vernieuwing van het jeugdstelsel in uw gemeente:

1. Stel het kind en de opvoeder centraal

Ga uit van de mogelijkheden en kansen van kinderen en jongeren. Help hen om hun talenten te ontwikkelen en actief mee te doen aan de samenleving. Ouders vormen de spil bij het stimuleren en steunen van hun ontwikkelingsproces. Ook dragen vele mede-opvoeders hun steentje bij. Kijk naar wat goed gaat, ook in gezinnen die extra hulp nodig hebben.

• Kent u ons onderzoeksrapport over talentontwikkeling bij jongeren?

2. Zorg voor een goed opgroei- en opvoedmilieu

In de eerste vijf levensjaren leggen kinderen de basis voor een goede lichamelijke en mentale gezondheid. Prille ouders en mede-opvoeders die in die periode een rol spelen, verdienen daarom speciale aandacht. U speelt een belangrijke rol bij de verbetering van de pedagogische kwaliteit van de leefomgeving en het creëren van sociale netwerken. Kinderen ontwikkelen zich daardoor beter én u kunt problemen voor­ko­men.

• Versterk de 'pedagogische civil society' in uw gemeente, met behulp van de kennis die is opgedaan in het project Allemaal Opvoeders.
• Het Nederlands Jeugdinstituut helpt Centra voor Jeugd en Gezin om een sterke eerste lijn te organiseren voor ouders met informatie, advies en ondersteuning bij gewone opvoedvragen.

3. Schep een open cultuur voor het stellen van opvoedvragen

Bied gelegenheid aan ouders en mede-opvoeders om hun ervaringen vrijelijk te kunnen delen en hun opvoedvragen te kunnen stellen. Denk er ook aan dat ouders en hun kinderen steeds meer via digitale en sociale media te bereiken zijn.

• Het Nederlands Jeugdinstituut coördineert de landelijke Week van de Opvoeding. Het uitwisselen van ervaringen en vragen over het alledaagse opvoeden en opgroeien staan tijdens die week centraal.

4. Ondersteun zo vroeg mogelijk en in de eigen omgeving

Ondersteun ouders, kinderen en gezinnen zo vroeg mogelijk: hoe eerder, hoe effectiever. Bovendien voorkomt dat problemen. Zorg dat beroepskrachten die risico’s of problemen signaleren zo zijn toegerust dat zij in 80 procent van de gevallen zelf de gewenste ondersteuning kunnen bieden, samen met de sociale omgeving van het kind en het gezin. Specialisten schuiven aan als specifieke deskundigheid nodig is.

• Het dossier Zorgvuldig beslissen helpt beroepskrachten zorgvuldig te beslissen over de inzet van gespecialiseerde jeugdzorg.
• Met het programma Alert4You leren pedagogisch medewerkers in de kinderopvang, samen met jeugdhulpverleners, om problemen bij kinderen beter te signaleren en daarop alert te reageren.

5. Wees altijd alert op veiligheid

Als de veiligheid van een kind in het geding is, dan dienen professionals dat aan te kaarten en het kind niet los te laten. Mocht het nodig zijn, dan bestaat de mogelijkheid met drang of dwang te handelen.

• Wij beschikken over diverse instrumenten die beroepskrachten kunnen gebruiken bij het beoordelen of er sprake is van kindermishandeling, bijvoorbeeld de checklist LIRIK (Licht Instrument Risicotaxatie Kindveiligheid).

6. Werk effectief en efficiënt

Werk zoveel mogelijk op basis van wetenschappelijke inzichten en ervaringen: wat werkt wel en wat werkt niet? Verwacht bovendien van jeugdvoorzieningen efficiëntie en klantvriendelijkheid; er dient geen onnodige bureaucratie te zijn en er dient kosteneffectief gewerkt te worden.

• Wat zijn de werkzame ingrediënten van effectieve interventies? Maak gebruik van onze kennis over wat werkt.
• Worden de beoogde kinderen en jongeren daadwerkelijk geholpen? Wij testen de effectiviteit van hulpverleningsprogramma’s en analyseren het aanbod van uw gemeente.
• De Aanpakwijzer helpt u na te gaan of de aanpak van probleemjeugd in uw gemeente goed in elkaar zit.

7. Zorg voor een sluitend aanbod

Zorg dat het aanbod van opvoed- en opgroeisteun in uw gemeente aansluit bij de vraag van kinderen, jongeren en hun ouders. Houd de top 10 van de meest voorkomende problemen of opvoedvragen in uw gemeente in het oog.

• Sluit uw aanbod van jeugdvoorzieningen aan bij de doelgroep? Maak samen met het Nederlands Jeugdinstituut een doelgroepenanalyse en pas uw aanbod aan waar nodig (zie ook: Dekkend aanbod opvoed- en opgroeisteun).

8. Zorg voor gemotiveerde en competente beroepskrachten

Zorg voor betrokken en comptente jeugdprofessionals in uw gemeente. Hun bejegening van de kinderen of jongeren en hun opvoeders dient gepast te zijn, zij moeten duidelijke informatie geven en deskundig zijn op hun vakgebied.

• Het Nederlands Jeugdinstituut heeft kennis over professionalisering van jeugdvoorzieningen, jeugdzorg en centra voor jeugd en gezin. Bekijk de dossiers Professionalisering in de jeugdzorg en Professionalisering jeugdvoorzieningen.

9. Zorg voor bestuurlijke regie en draagvlak

Zorg voor heldere keuzes en voldoende draagvlak voor de nieuwe inrichting van het jeugdstelsel. Besteed veel aandacht aan de samenhang met passend onderwijs en zorg vervolgens voor een eenduidige sturing.

• Wij kunnen helpen bij het vormgeven van uw jeugdbeleid door een gezamenlijke visie voor opvoeden en opgroeien in uw gemeente op te stellen.
• Lees hoe u uw bestuurlijke rol invult in een sector waarin ook inhoudelijke veranderingen nodig zijn.
• Laat u inspireren door voorbeelden uit het buitenland: hoe hebben landen om ons heen hun jeugdstelsel ingericht? Het Nederlands Jeugdinstituut heeft daarvoor de kennis en contacten in huis: internationale stelselvergelijking.

10. Verzamel gegevens

Jeugdinstellingen en -beroepskrachten verzamelen gegevens over hun bereik, de kwaliteit van processen en de resultaten die ze boeken. Zij dienen te laten zien wat goed gaat en waar ver­beteringen mogelijk zijn. Benut die gegevens om de kwaliteit van het werk verder te verbeteren.

• Het Nederlands Jeugdinsituut monitort de jeugd in verschillende gemeenten.
• Het Nederlands Jeugdinstituut helpt gemeenten om via monitoring hun beleid ten aanzien van bijvoorbeeld kindermishandeling te verbeteren.

Contact

Wilt u het Nederlands Jeugdinstituut inschakelen voor advies op maat, ontwikkeling, onderzoek, begeleiding of ondersteuning? Lees meer bij Advies bij stelselwijziging en neem contact op via e-mail naar transitie@nji.nl.